Kullanıcı Deneyimi Tasarımında Görsel Hiyerarşi: Kullanıcıların Dikkatini Nasıl Yönlendirirsiniz?

Kullanıcı deneyimi tasarımında, etkili bir görsel hiyerarşi oluşturmak, dijital platformlarda kullanıcıların dikkatini çekmek ve onları istenilen yönlere yönlendirmek için kritik bir unsurdur. Bu, tasarlanan deneyimin kullanıcılar tarafından anlaşılır ve kullanılabilir olmasını sağlar. Görsel hiyerarşinin önemini kavramak, kullanıcıların öncelikli bilgileri hızla algılamasını ve içeriği anlamasını kolaylaştırır. Başarılı bir görsel hiyerarşi oluşturmak için, renk, tipografi, boyut, kontrast ve düzen gibi tasarım öğelerini bilinçli bir şekilde kullanmak gereklidir. Bu unsurları doğru bir şekilde düzenleyerek, kullanıcıların odaklanmalarını istenilen noktalara yönlendirebilir ve daha etkili bir kullanıcı deneyimi sağlayabilirsiniz.

Temel İlkeler: Az, Ama Öz

Görsel hiyerarşinin temel prensiplerinden biri, tasarımın yalınlığı ve netliği üzerine odaklanmaktır. Bu prensip, kullanıcıları sadece önemli bilgilere yönlendirmeyi ve gereksiz karmaşıklıklardan kaçınmayı amaçlar, bu da kullanıcı deneyimini olumlu bir şekilde etkiler. Yalınlık, tasarımın temel öğelerini azaltmayı ve ana mesajları belirgin hale getirmeyi içerir. Netlik ise bilgilerin açık, anlaşılır ve karmaşıklıktan uzak bir şekilde iletilmesini ifade eder.

Renk ve Kontrast Kullanımı

Rengin kullanıcı deneyimi tasarımındaki rolü büyük öneme sahiptir çünkü renkler, kullanıcıların dikkatini çekmek, duygusal tepkiler oluşturmak ve tüketilen içeriği hiyerarşik bir şekilde iletmek için kullanılabilir. Renklerin görsel hiyerarşi üzerindeki etkilerden bahsedecek olursak:

Dikkat Çekme ve Vurgulama: Belirli renkler, diğerlerine göre daha dikkat çekici olabilir. Özellikle komplementer ve kontrast renklerin bir arada kullanılması, kullanıcının dikkatini belirli bir alana çekmek için kullanılabilir. Mutlaka belirtilmesi gereken kritik ve önemli bilgiler, Call to action(CTA)’ler ve hiyerarşi sıralamasında önde gelen içerikler gibi ana unsurların ifade edilmesinde renk kullanımı önemli bir unsurdur.

Boyut ve Tipografi Kullanım

Boyut, tipografi ve ölçek kullanımı, kullanıcı deneyimi tasarımında görsel hiyerarşinin belirlenmesinde kritik bir rol oynar. Bu unsurların görsel hiyerarşi içindeki önemli yerleri:

1) Öncelik ve İlgili Bilgilerin Belirtilmesi:

Boyut: Öğelerin boyutları, kullanıcının dikkatini çekmek istediğiniz öncelikli bilgileri belirtmede kullanılır. Önemli başlıklar, görseller veya kritik önem taşıyan içerikler, diğer öğelerden daha büyük boyutta olabilir, bu da kullanıcının ilk bakışta odaklanması gereken yerleri anlamasına yardımcı olur.

Tipografi: Tipografinin kullanıcı deneyimi tasarımında görsel hiyerarşi üzerindeki önemi büyük bir rol oynar. iyi bir tipografi, kullanıcının bilgiye hızlı ve etkili bir şekilde anlamasına yardımcı olabilir. Anlamın ifade edilmesinde başlıklar, alt başlıklar, paragraflar ve diğer metin öğeleri arasındaki farklar, kullanıcının hızlıca ana mesajları ve alt detayları ayırt etmesine yardımcı olur.

İçeriklerin Doğru Kurgulanmış Biçimde Sunulması

Görsel hiyerarşi, içeriğin düzenlenmesiyle doğrudan bağlantılıdır. Bilgileri hiyerarşik bir yapı içinde doğru bir şekilde kurgulamak, düzenlemek ve ilgili içerikleri gruplamak, kullanıcının bilgiye erişimini kolaylaştırır.

Görsel Elemanlar

Görsel elemanlar, kullanıcı deneyimi tasarımında önemli bir rol oynar çünkü kullanıcıların bir web sitesi, mobil uygulama veya diğer dijital arayüzlerle etkileşimde bulunurken gördükleri şeylerin algılanması, anlaşılması ve etkileşimde bulunmaları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. işte görsel elemanların kullanıcı deneyimi tasarımındaki önemini belirten bazı alt başlıklar:

İlk İzlenim: Kullanıcılar genellikle dijital arayüzlerle karşılaştıklarında, görsel tasarım ilk izlenimi belirler. Kullanıcılar, dikkat çekici ve düzenli bir tasarımı daha olumlu değerlendirme eğilimindedirler.

Marka Kimliği: Görsel elemanlar, bir markanın kimliğini yansıtmak için kullanılabilir. Renk paletleri, logolar, tipografi ve diğer marka unsurları, kullanıcılara markayla ilişkilendirilen duygusal ve katma değerleri aktarır. Bu, kullanıcıların verilen içeriği kolay tüketmeleri sayesinde marka bağlılığını artırabilir.

Kullanıcıyı Yönlendirme: Görsel elemanlar, kullanıcıları belirli bir yol boyunca yönlendirmek için kullanılabilir. Örneğin, butonlar, oklar veya görsel vurgular, kullanıcıların belirli bir aksiyonu (örneğin, bir formu doldurma veya bir sayfaya gitme) hızlıca anlamalarına yardımcı olabilir.

Hızlı Bilgi İletimi: Görsel elemanlar, bilgiyi hızlı ve etkili bir şekilde iletmek için kullanılır. Infografikler, grafikler veya ikonlar, karmaşık bilgileri daha anlaşılır ve çekici bir hale getirebilir.

Sonuç olarak, görsel elemanlar, kullanıcı deneyimi tasarımında önemli bir unsurdur çünkü kullanıcıların etkileşimde bulundukları dijital ortamın kullanıcı dostu ve bilgilendirici olmasını sağlar. iyi tasarlanmış görsel elemanlar, kullanıcı deneyimini geliştirir ve kullanıcıların istedikleri bilgilere daha hızlı ve kolay bir şekilde erişmelerine yardımcı olur.

Kullanıcı Geri Bildirimi ve Kullanılabilirlik (A/B) Testleri

Görsel hiyerarşi oluşturduktan sonra, tasarımınızı değerlendirmek amacıyla kullanıcı geri bildirimleri ve testleri kullanmak önemlidir. Kullanıcıların tepkilerini gözlemleyerek, dijital arayüzlerimizin kullanıcıya nasıl rehberlik ettiğini değerlendirebilir ve uçtan uca kesintisiz bir deneyim yaşayıp yaşamadıklarını anlayabiliriz. Bu geri bildirimleri almak, tasarımlarımızda geliştirmeler yaparak, kullanıcılara daha iyi bir deneyim sunma hedefimize ulaşmamız adına kritik bir rol oynar.

Sonuç

Kullanıcı deneyimi tasarımında görsel hiyerarşi oluşturmak, kullanıcıların dikkatini çekmek ve yönlendirmek için önemli bir stratejidir. Temel prensiplere odaklanmak, renk ve kontrastı etkili bir şekilde kullanmak, doğru boyut ve tipografi hiyerarşisi oluşturmak ve düzenli içerik düzenlemek ve görsel elemanları tutarlı kullanmak, başarılı bir kullanıcı deneyimi sağlamak adına önemlidir. Kullanıcı geri bildirimleri ve testlerle sürekli olarak tasarımı değerlendirmek, kullanıcı memnuniyetini artırmak ve iyileştirmeler yapmak için oldukça önemlidir.

Mustafa Serçeler
UI/UX Designer

Mikro Etkileşimlerin (Micro Interactions) Kullanıcı Etkileşimi ve Memnuniyeti Üzerindeki Etkisi

Mikro etkileşimler, genel kullanıcı deneyimi üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilen, incelikli ve sıklıkla gözden kaçırılan tasarım öğeleridir.

UX/UI tasarımcıları olarak genellikle büyük resme odaklanırız; çarpıcı görseller, sezgisel gezinme ve kusursuz kullanıcı akışları yaratırız. Bu yönler inkar edilemeyecek kadar önemli olsa da, kullanıcı deneyimini gerçek anlamda yükseltebilecek olan şey, küçük ve çoğunlukla fark edilmeyen tasarım ayrıntılarıdır. Bu blog yazısında kullanıcı etkileşimi ve memnuniyetinin isimsiz kahramanları olan mikro etkileşimlere değiniyor olacağız.

Mikro Etkileşim Nedir?

Mikro etkileşimin ne olduğunu ve etkileşimin ne olduğunu tam olarak nasıl tanımlayacağız? Enabling Mobile Microinteractions (Ashbrook, 2010) tezi bunu “başlatılması ve tamamlanması dört saniyeden kısa süren bir cihazla etkileşimler” olarak tanımlıyor. Microinteractions (Saffer, 2013) kitabı ise bunu şu şekilde tanımlıyor: “Mikro etkileşimler, tek bir kullanım durumu etrafında dönen ürün anlarını içerir – tek bir ana görevi vardır.”

Mikro etkileşimler, kullanıcı eylemlerine yanıt olarak bir kullanıcı arayüzünde meydana gelen küçük, genellikle incelikli animasyonlar veya yanıtlardır. Bunlar, üzerine gelindiğinde renk değiştiren bir buton kadar basit veya bir form başarıyla gönderildiğinde animasyonlu bir onay işareti kadar karmaşık olabilir. UX/UI tasarımında birçok hayati amaca hizmet eder:

• Geribildirim: Kullanıcılara anında geri bildirim sağlayarak, eylemlerinin fark edildiğini ve etkili olduğunu bildirirler.
• Rehberlik: Mikro etkileşimler, kullanıcılara arayüz boyunca rehberlik ederek, öğelerle nasıl etkileşime gireceklerini anlamalarına yardımcı olur.
• Keyif: Mikro etkileşimler, iyi yapıldığında kullanıcı deneyimine bir sürpriz ve keyif unsuru katarak deneyimi daha keyifli hale getirebilir.

Kullanıcı Etkileşimini Artırma

Mikro etkileşimler kullanıcının dikkatini çekmede ve korumada önemli bir rol oynar:

• Etkileşimi Teşvik Etme: Fareyle üzerine gelindiğinde şekil veya renk değiştiren düğmeler gibi görsel ipuçları, kullanıcıları normalde gözden kaçırabilecekleri öğeleri keşfetmeye ve onlarla etkileşime geçmeye teşvik eder.
• Kullanıcıları Bilgilendirme: Mikro etkileşimler, devam eden süreçlerin durumu hakkında kullanıcıları bilgilendirebilir. Örneğin, bir yükleme döndürücü, perde arkasında bir şeyler olduğunu bilmelerini sağlar.
• Sürükleyicilik Yaratma: İnce animasyonlar ve geçişler, sürükleyicilik hissi yaratarak kullanıcıların arayüze daha derinden bağlı hissetmelerini sağlayabilir.

Mikro etkileşimler aynı zamanda genel kullanıcı memnuniyetine de katkıda bulunur:

• Algılama Performansı: İyi tasarlanmış mikro etkileşimler, altta yatan süreçler biraz zaman alsa bile arayüzün daha hızlı ve daha duyarlı olmasını sağlayabilir.
• Hataların Azaltılması: Mikro etkileşimler, net geri bildirim ve rehberlik sağlayarak kullanıcı hatalarını önleyebilir. Örneğin, bir formdaki zorunlu alanların vurgulanması gönderim hatalarını azaltabilir.
• Güveni Artırmak: Tutarlı ve sezgisel mikro etkileşimler kullanıcılar arasında güven oluşturarak arayüzle etkileşimlerinde daha rahat ve kendinden emin olmalarını sağlar.

Mikro Etkileşim Örnekleri

• Animasyonlu Butonlar: Üzerine gelindiğinde zarif bir şekilde animasyon oluşturan veya renk değiştiren, tıklanabilir olduklarını gösteren düğmeler.
• Yükleme Animasyonları: Kullanıcılara isteklerinin işlendiğinden emin olmak için içerik yükleme sırasında bir yükleme animasyonu sağlamak.
• Form Doğrulaması: Kullanıcılar formları doldururken, geçerli bir giriş için onay işaretinin veya hatalar için bir uyarı simgesinin gösterilmesi gibi gerçek zamanlı doğrulama geri bildirimi.
• İlerleme Göstergeleri: Dosya yükleme veya indirme gibi uzun işlemler sırasında bir ilerleme çubuğu görüntülenir.
• Bildirimler: Kullanıcıları akışlarını bozmadan güncellemeler veya mesajlar konusunda bilgilendiren nazik bildirim animasyonları.

Sonuç

Mikro etkileşimler küçük olabilir ancak kullanıcı katılımı ve memnuniyeti üzerindeki etkileri inkar edilemeyecek kadar önemlidir. UX/UI tasarımcıları olarak, bu ince tasarım ayrıntılarını daha sürükleyici, ilgi çekici ve keyifli kullanıcı deneyimleri yaratma fırsatları olarak görmeliyiz. Geri bildirim, rehberlik ve keyifli anlar sağlayan mikro etkileşimleri dikkatle hazırlayarak kullanıcı katılımını ve memnuniyetini artırabilir, sonuçta daha başarılı ve kullanıcı odaklı arayüzler tasarlayabiliriz. Unutmayın, tasarım dünyasında çoğu zaman en büyük farkı yaratanlar küçük şeylerdir.

Furkan Durgun
UX/UI Designer

Mobil Uygulamada İkonların Gücü ve Kullanımı

Mobil uygulama tasarımında, kullanıcılarla etkili bir iletişim kurmanın anahtarı, doğru ve anlamlı ikonları kullanmaktan geçer. İkonlar, sadece estetik bir unsur olmanın ötesinde, kullanıcı deneyimini zenginleştirmek ve önemli bilgileri hızlı ve anlaşılır bir şekilde iletmek için güçlü araçlardır. Bu minyatür semboller, bir mobil uygulamanın karmaşıklığını basitleştirirken, kullanıcıların içeriği daha hızlı anlamalarına yardımcı olur. İkonlar, dil bariyerini aşarak kültürler arası etkileşimi kolaylaştırabilir ve kullanıcılara sezgisel bir deneyim sunabilir. Bu noktada, mobil uygulama tasarımının temel öğelerinden biri olan ikonlar sadece estetik bir unsuru temsil etmekle kalmaz, aynı zamanda kullanıcılarla etkileşim kurma ve belirli mesajları iletmek gibi önemli görevleri üstlenir. İşte bu yazıda, mobil uygulamalardaki ikonların gücünü ve doğru kullanımının önemine değineceğiz.

İkonların İletişim Gücü

İkonlar, bir dil gibi işlev görmekte ve doğru bir şekilde kullanıldığında, hızlıca anlaşılabilir ve kullanıcılarda duygusal tepkiler uyandırabilir. Bu küçük semboller, sadece basit bir beğeni değil, aynı zamanda sevgi, olumlu duygular veya diğer karmaşık kavramları ifade etme gücüne sahiptir. Örneğin, bir kalp ikonu, sadece içerik beğenisi değil, aynı zamanda sevgiyi ve olumlu duyguları simgeler.

Tasarımcılar, kullanıcıların bu ikonları doğru bir şekilde yorumlamasını sağlamak için sembolizmin gücünden faydalanmalıdır. İkonların etkili kullanımı, kullanıcıların beklenen tepkileri doğru bir şekilde algılamalarını sağlayarak kullanıcı deneyimini önemli ölçüde iyileştirebilir. Örneğin ok işareti, bir ileri gitme veya bir bağlantıyı temsil edebilir.  Tasarımcılar, kültürleri, demografik özellikleri ve kullanıcı alışkanlıklarını dikkate alarak ikonları seçmeli ve kullanmalıdır. Bu, ikonların etkileşimi artırmak ve kullanıcının beklentilerini karşılamak adına güçlü bir araç haline gelmelerine olanak tanır. İkonların dilini anlamak, tasarımın daha duyarlı ve kullanıcı odaklı olmasını sağlar, böylece mobil uygulamalar sadece işlevsellikleriyle değil, aynı zamanda görsel iletişim araçlarıyla da kullanıcılarla daha derin bir bağ kurar. Bir telefon ekranında veya uygulamada göz gezdirdiğimizde, ikonların gücüyle karşılaşırız; bu güç, kullanıcıların içeriği anlamalarına, etkileşimde bulunmalarına ve uygulamayı daha derinlemesine keşfetmelerine yardımcı olur. 

İkonların etkili bir şekilde kullanılması, sadece mobil uygulama tasarımını geliştirmekle kalmaz, aynı zamanda kültürler arası iletişimdeki önemli dinamikleri de ortaya koyar. Bu bağlamda, sembollerin kültürel çeşitliliği ve kullanıcıların sembolleri algılamasındaki öznel yorumlar, tasarım sürecinde kritik bir rol oynar.

Örneğin, bir kültürde arama kavramını ifade etmek için yaygın olarak kullanılan büyüteç ikonu, kullanıcılar arasında arama eylemiyle güçlü bir bağ kurar. Ancak, bu sembol başka bir kültürdeki insanlara gösterildiğinde, neden arama yerine tenis raketi kullanıldığı sorgulanmıştır. Bu durum, sembollerin kültürler arası anlam farklılıklarına ve sembollerin kullanıcılar arasındaki öznel yorumlarına bağlı olarak nasıl değişebileceğini göstermektedir. İkonların kültürel çeşitlilik açısından anlaşılması ve kullanıcının sembolleri nasıl algıladığının anlaşılması, etkili bir kullanıcı deneyimi tasarımı için kritik bir unsurdur. Tasarımcılar, kültürel farklılıkları göz önünde bulundurarak semboller seçmeli ve kullanmalıdır. Bu, mobil uygulamaların kullanıcıları arasında etkileşimi artırarak, kültürler arası bir köprü oluşturmasına olanak tanır. Bu bağlamda, ikonların dilini anlamak, tasarım sürecini daha özenli ve kullanıcı odaklı hale getirir, böylece mobil uygulamalar sadece işlevselliği değil, aynı zamanda kültürel duyarlılığı da yansıtarak daha derin bir etkileşim sağlar.

Anlaşılır ve Evrensel İkonlar

İkonların evrensel tasarımı, bir dilin sınırlarını aşarak geniş bir kullanıcı kitlesiyle etkileşim kurmayı hedefler. Örneğin, kırmızı bir X işareti genellikle bir şeyin yanlış olduğunu veya iptal edildiğini ifade eder ve bu anlam dünya genelinde genellikle benzerdir. Ancak kültürler arası farklılıkları dikkate almak, kullanıcı deneyimini daha da zenginleştirmek açısından kritiktir.Bir simge, sadece dil engellerini değil, aynı zamanda kültürel çeşitliliği de aşmalıdır. Örneğin sepet ikonu, kullanıcıların seçtikleri ürünleri bir alışveriş sepetine eklemelerini ifade eder. Ancak bu ikon, sadece alışverişe devam etmekle kalmaz, aynı zamanda kullanıcının seçimlerini biriktirme, önceden düşünme ve gelecekteki bir satın alma kararına hazırlık yapma eylemlerini temsil edebilir. İkonlar, bu şekilde, kullanıcının davranışlarını ve niyetlerini derinlemesine ifade etmek için güçlü bir dil olarak kullanılabilir. Bu bağlamda, ikonlar evrensel bir dil oluşturmalı, ancak aynı zamanda kültürel çeşitliliği de kucaklamalıdır. Tasarım sürecinde kültürel hassasiyet gözetilmelidir; uygulamanın kullanıcıları farklı kültürlerden geliyor olsa bile simgeleri anlama ve etkileşimde bulunma konusunda rahat hissetmelidir. Bu da mobil uygulamaların global bir kitleye başarılı bir şekilde ulaşmasına olanak tanır.

İkon Tasarımında Yalınlık ve Netlik

Yalın ikon tasarımının gücü, kullanıcıların hızlıca bilgiyi anlamalarını ve etkileşime geçmelerini sağlamaktadır. Karmaşık tasarımların aksine, yalın ikonlar, kullanıcının odaklanmasını kolaylaştırır ve bilgiye hızlı bir şekilde erişimi optimize eder. Kullanıcıların görsel yükü azaltarak, basit ve net ikonlar, kullanıcının istenen eylemi hızlıca anlamasına olanak tanır. Netlik, basitlik ve anlam bütünlüğü, kullanıcı deneyimini geliştirmenin temel unsurlarıdır. Yalın ikonlar, bu ilkeleri takip ederek karmaşık detaylardan arındırılmış, anlamlı semboller sunar. Kullanıcılar, bu tür ikonları gördüklerinde zihinsel çaba harcamadan hemen ne anlama geldiklerini kavrayabilirler. Ayrıca, yalın ikonlar, farklı kültürlerden ve dil becerilerinden gelen kullanıcıları da daha etkili bir şekilde hedefler. Dildeki bariyerleri aşan bu ikonlar, geniş bir kullanıcı kitlesine hitap eder ve kullanıcılara hızlı, sezgisel bir deneyim sunar. Kısacası, yalın ikon tasarımı, kullanıcıların hızlı, etkili ve sorunsuz bir şekilde etkileşimde bulunmalarına olanak tanıyan güçlü bir tasarım stratejisi olarak öne çıkar.

https://dribbble.com/shots/23023217-Icon-Animation-Freebie

İkonların Renk Psikolojisi

Renkler, tasarımın duygusal ve psikolojik boyutunu belirleyen güçlü bir etkileşim aracıdır. Özellikle ikon tasarımında renk kullanımı, kullanıcıların bilinçaltında çeşitli duygusal tepkiler oluşturabilir ve bu, kullanıcı deneyimini önemli ölçüde etkileyebilir. Renk psikolojisi, bir ikonun hissettirdiği atmosferden, kullanıcının harekete geçme isteğine kadar geniş bir yelpazede etkiler içerir. Bu nedenle, renk seçimi tasarım sürecinde stratejik bir şekilde ele alınmalıdır, çünkü doğru renklerle iletilen mesajlar, kullanıcının uygulama veya web sitesi ile etkileşimini derinleştirerek güçlü bir bağ kurabilir. Renklerin anlam dünyası üzerine düşünerek, ikon tasarımında duygusal bağlamı güçlendiren bir renk paleti oluşturmak, kullanıcıları etkilemenin ve bir markanın kimliğini güçlendirmenin önemli bir yoludur. Renk seçimi, aynı zamanda marka bütünlüğü ile uyumlu olmalıdır. Marka renkleri, kullanıcıların marka ile güçlü bir bağ kurmalarına ve tanımlamalarına yardımcı olabilir. Örneğin, Coca-Cola’nın kırmızı rengi, markayla hemen özdeşleşmiş ve dünya çapında tanınmış bir simge haline gelmiştir. Renklerin kullanımı, sadece estetik değil, aynı zamanda markanın değerlerini ve kişiliğini yansıtmak için stratejik bir araçtır. Tabii ki, ikonların renk seçimi, kullanıcılara belirli duygusal tepkiler ve mesajlar iletmek için önemli bir tasarım unsuru olarak kabul edilir. İşte renk psikolojisiyle ilgili bazı temel bilgiler:

Kırmızı:

   – Canlılık, enerji ve tutkuyu simgeler.

   – Dikkat çekici ve duygusal bir etki yaratır.

   – Aciliyet ve önem ifade etmek için kullanılır.

Mavi:

   – Sakinlik, güven ve güvenilirlik hissi uyandırır.

   – Profesyonellik ve güvenilirlik konusunda yaygın olarak tercih edilir.

   – Soğuk tonları sakin bir atmosfer oluşturabilir.

Yeşil:

   – Doğa, tazelik ve sağlık hissi verir.

   – Finans veya ekoloji ile ilişkilendirilebilir.

   – Dinginlik ve huzur ifade eder.

Sarı:

   – Canlılık, enerji ve iyimserlik hissi verir.

   – Dikkat çekici ve enerjik bir atmosfer yaratır.

   – Dikkat çekmek veya harekete geçirmek için kullanılabilir.

Mor:

   – Lüks, gizem ve yaratıcılığı simgeler.

   – Duygusal derinlik ve prestij hissi oluşturabilir.

   – Sanat ve tasarım odaklı uygulamalarda yaygın olarak kullanılır.

Turuncu:

   – Enerji, hareket ve gençlik hissi verir.

   – Dikkat çekici ve coşkulu bir atmosfer yaratır.

   – Eğlence ve canlılık ile ilişkilendirilir.

Kahverengi:

   – Doğallık, güvenilirlik ve sıcaklık hissi uyandırır.

   – Rustik veya organik teması için tercih edilebilir.

Gri:

   – Ciddiyet, profesyonellik ve tarafsızlık hissi verir.

   – Diğer renklerle kombinlenerek denge oluşturabilir.

Renk seçimi, kullanıcıların uygulama veya web sitesiyle etkileşim sırasında hissettikleri duygusal durumu etkileyebilir. Bu nedenle, ikonların kullanılacağı bağlam ve hedeflenen duygusal etki göz önünde bulundurularak renklerin bilinçli bir şekilde seçilmesi önemlidir.

Sonuç

Mobil uygulamalardaki ikonlar, kullanıcı deneyimini derinlemesine etkileyen önemli bir tasarım unsuru olarak öne çıkıyor. Her aşamada dikkatlice planlanan semboller ve renkler, uygulama tasarımını sadece estetik açıdan değil, aynı zamanda kullanıcıların rahat ve etkili bir şekilde etkileşimde bulunmasını sağlamak adına kritik bir rol oynar. 

Anlaşılır, yalın ve etkili ikon tasarımı, kullanıcılara hızlı ve açık bir şekilde bilgi iletmekle kalmaz, aynı zamanda uygulamanın genel estetiğini güçlendirir. Bu tür ikonlar, kullanıcıların uygulamayı daha kolay anlamalarına ve kullanmalarına yardımcı olur, böylece kullanıcı deneyimi olumlu yönde etkilenir.İyi tasarlanmış ikonlar, uygulamanın kullanıcılar üzerinde kalıcı bir izlenim bırakmasını sağlar. Bu durum, kullanıcıların uygulamayı sıkça kullanma eğilimine yönlendirir. Kullanıcılar, yalın ve işlevsel ikonlara sahip bir uygulamayı daha olumlu bir şekilde değerlendirme eğilimindedirler.

Sonuç olarak, mobil uygulamalardaki ikonlar, sadece görsel bir unsur değil, aynı zamanda kullanıcı deneyiminin temel bir bileşeni olarak düşünülmelidir. İyi tasarlanmış ikonlar, kullanıcılar ile daha güçlü bir bağ kurmaya, uygulamanın kullanılabilirliğini artırmaya ve genel başarısını olumlu yönde etkilemeye olanak tanır. Bu nedenle, ikon tasarımına verilen özen, mobil uygulamanın başarısında kritik bir rol oynar.

Mustafa Serçeler
UX Designer

Web3 Teknolojilerinin Benimsenmesinde Tasarımın Etkisi

Günümüzde teknolojinin hızla ilerlemesiyle birlikte internetin ve dijital dünyanın geleceği şekillenirken, Web3 teknolojileri giderek daha fazla ilgi çekiyor. Web3, merkezi olmayan, açık kaynaklı ve kullanıcı merkezli bir internet vizyonunu temsil eder. Bu teknoloji, blockchain tabanlı uygulamalar, kripto varlıklar ve akıllı sözleşmeler gibi yenilikçi özellikleri içerir. Ancak, bu yeni teknolojilerin geniş çapta benimsenmesinde tasarımın rolü oldukça kritik bir öneme sahiptir. Bu yeni çağın benimsenmesi, geleneksel kullanıcı deneyimi ve tasarım yaklaşımlarını sorgulamayı da gerektiriyor. Kullanıcı deneyimi, güvenilirlik, eğitim, topluluk katılımı ve farkındalık gibi alanlarda iyi bir tasarım, Web3 teknolojilerinin benimsenmesini hızlandırabilir. Kullanıcıların bu yeni çağa uyum sağlamalarına yardımcı olarak, Web3 ekosistemini daha güçlü ve sürdürülebilir bir hale getirebilir.

1. Kullanıcı Eğitimi ve Aktif Rehberlik

Web3 dünyası, kullanıcılar için yeni ve farklı kavramları içerir. Bu nedenle, tasarımın eğitim ve farkındalık oluşturmadaki rolü de oldukça büyüktür. Kullanıcılara bu yeni teknolojilere tanıtmak, onları nasıl kullanacakları konusunda bilgilendirmek ve bu konudaki endişelerini ele almak için tasarımın etkili iletişim araçları sunması gerekir. Küçük kullanıcı etkileşimleri, basit animasyonlar, pop-up’lar veya tanıdık, daha basit bir dilin dahil edilmesi yoluyla, kullanıcıların gerçekleştirmek üzere olduğu eylemleri anlamasına yardımcı olabilir ve uygulamada gezinmesini kolaylaştırabiliriz. Unutmayın: Web3 teknolojisinin potansiyeli geniş olmakla birlikte, bu yeni alan hakkında pek çok kişi henüz yeterince bilgi sahibi değil. Kullanıcıların bilişsel yükünü azaltmak ve uygulamanızdaki deneyimini daha keyifli hale getirmek için mümkün olduğunca az jargon kullanın. Teknik terimler kullanmanız gerektiğinde, terimin kısa bir tanımıyla birlikte küçük bir metin eklemeyi düşünün. Tasarım, eğitim materyalleri, kılavuzlar ve kullanım senaryoları ile kullanıcıları bilinçlendirilebilir ve farkındalık yaratabiliriz. Web3 teknolojileri hakkında interaktif öğrenme materyalleri veya video rehberleri de kullanıcıların bu yeni dünyayı keşfetmelerine yardımcı olabilir.

2. Güven ve Şeffaflık İlkesini Yansıtma

Web3 ekosistemi, kullanıcıların daha fazla güvenlik ve şeffaflık talep ettiği bir ortamda gelişiyor. Çok yönlü şeffaflık muhtemelen Web3’ün kullanımıyla ilgili ele alınması gereken en önemli konu olarak karşımıza çıkıyor. Bu sebeple kullanıcılar, finansal işlemlerini merkezi aracılar olmadan gerçekleştirebileceklerine güvenmeli, işlemleri ve verileri üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmalılar. İnsanların Web3 sitelerinize ve uygulamalarınıza güvenmesini ve bunları kullanmasını istiyorsanız, onlara hangi verilerin işlendiğini, nasıl işlendiğini, nerede saklandığını ve neden gerekli olduğunu net bir şekilde iletmeniz gerekir. Gelişmekte olan kripto ekonomisinin dolandırıcıları cezbettiği de bir sır değil. Bu nedenle, kullanıcılar gönderdikleri ve depoladıkları veriler konusunda endişelenebilirler. “Bu bilgileri kimler görebilir ve nasıl kullanacaklar?” Kullanıcılar işlem yapmaya başladıklarında ise başka bir korku ve belirsizlik dalgası yükselir. “Bir hata yaparsam param risk altında olacak mı? Bu işlemi yapmak güvenli mi?” Kullanıcıların kimlik doğrulama işlemlerini iki faktörlü hale getirebilmeleri için yönergeler sunulabilir. Ayrıca, kullanıcıların hesaplarına erişim sağlayan yeni cihazlar veya IP adresleri hakkında anında uyarılar göndermek gibi mekanizmalar tasarlanabilir.

3. Topluluk Oluşturma ve Kullanıcı Katılımı

Web3 teknolojilerinin benimsenmesinde bir diğer önemli faktör ise topluluklar ve kullanıcı katılımının rolüdür. Kullanıcıların aktif katılımı, ekosistemin güçlenmesine ve sürdürülebilir bir şekilde büyümesine yardımcı olur. Topluluklar, projelerin geliştiricileri ile bir araya gelerek projelerin yönlendirilmesine ve geleceğine katkı sağlar. Web3’ün başarılı bir şekilde benimsenmesi için, topluluk inşası ve kullanıcı katılımının tasarımın merkezine konulması gerektiği unutulmamalıdır. Bu bağlamda, topluluğun etkileşimde, geri bildirimde ve projeye katkıda bulunmasını kolaylaştırabilir, forumlar ve kullanıcı geri bildirimleri için arayüzler tasarlanabilir. Topluluğun gücünü ve mantığını yeni gelenlere açıklamak için kısa, kesin kelimeler ve resimler sunulabilir.

4. Karmaşıklık ve Basitlik Dengesi

Web3, merkezi olmayan platformlarla yeni bir finansal paradigma sunarken, kullanıcıların bu teknolojileri benimsemesi aşamasında iyi bir kullanıcı deneyimi kritik bir öneme sahiptir. Blockchain ve kripto teknolojileri, bazı kullanıcılar için teknik olarak karmaşık olabilir. Tasarım, karmaşık terimleri, süreçleri ve kavramları daha anlaşılır daha erişilebilir bir şekilde sunarak, teknolojinin anlaşılmasını ve benimsenmesini kolaylaştırabilir. Kullanıcıların dijital cüzdanlarını yönetmeleri, akıllı sözleşmeler oluşturmaları veya merkezi olmayan uygulamaları kullanmaları gerektiğinde, basit ve etkili tasarım çözümleri kullanıcıların deneyimini olumlu yönde etkiler. Örneğin, bir token transferi işlemi sırasında kullanıcılara adım adım ilerlemelerini ve işlem sonucunu net bir şekilde gösterecek bir ilerleme çubuğu sunulabilir. Ayrıca, kullanıcıların işlem yaparken karşılaşabileceği olası sorunlar için önceden oluşturulmuş hata mesajları veya sorun giderme ipuçları sunmak da faydalı olabilir. Kripto varlıkların yönetimi için dijital cüzdanlar da kullanıcılar tarafından karmaşık bulunabilir. Bu noktada “Metamask” gibi cüzdanlar, basit ve anlaşılır arayüzleriyle kullanıcıların varlıklarını yönetmelerine yardımcı olur.

Özetle Web3 teknolojileri, dijital dünyayı dönüştürerek yeni fırsatlar sunuyor. Ancak, bu fırsatların kullanıcılar tarafından benimsenmesi tasarımın etkin bir şekilde kullanılmasına bağlıdır. Kullanıcı dostu arayüzler, eğitim ve farkındalık oluşturmak, estetik tasarımlar ve güven ve şeffaflığı yansıtmak gibi tasarım prensipleri, Web3 teknolojilerinin daha geniş bir kullanıcı kitlesi tarafından kabul görmesinde etkin bir rol oynar.

Metamask wallet screen

Büşra Karamıklı

UX Researcher

İnsanlık vs Yapay Zeka: Yönetilen Olmak ya da Yönetmek mi?

Yapay zeka kullanımı hayatımızdaki birçok alana dokundu. Başvurular için referans mektuplarının yazımı, ödevler, makaleler… ve hatta sayısal loto tahmini. Yapay zeka artık yalnızca “işimizi hallettirdiğimiz” bir araç olmaktan ziyade, komutlarıyla gündelik hayatımızın da yöneticisi olmaya başladı. Diyet listeleri, akşam yemeği menüsü planlarından, “Chat GPT Bir Günümü Planladı”, “Yapay Zeka Bir Günümü Yönetiyor” içerikleriyle karşılaşır olduk. Bu yazımızda yapay zekanın, insan hayatını yönetmesi ve kontrol etmesine ilişkin potansiyel sorunları ele alacağız.

Özgürlük ve Bağımsızlık Kaybı

Kaynak: YouTube, @yoorajung

Yapay zekanın insan hayatını yönetmesi, özgürlük ve bağımsızlık kaybına yol açabilir. Yapay zeka teknolojileri, büyük miktarda veriyi analiz ederek, insanların tercihlerini ve davranışlarını tahmin edebilir. Bu durum, kişisel özgürlüğün sınırlanmasına ve manipülasyon riskine neden olabilir. İnsanların, yapay zekanın yönlendirmelerine fazlasıyla bağımlı hale gelmesi, kendi karar alma süreçlerini ve özgür iradelerini zayıflatabilir.

İnsan Deneyiminde Yoksunluk

Yapay zeka teknolojileri, rutin görevleri otomatikleştirerek insanları yüklerinden kurtarabilir. Ancak, bu durum insan deneyiminde yoksunluğa neden olabilir. Yapay zekanın yönettiği bir hayatta, insanlar daha az deneyim yaşayabilir, daha az hata yapabilir ve daha az öğrenme fırsatı bulabilir. Hayatın zorluklarıyla başa çıkmak ve başarı elde etmek için gerekli olan zorlu süreçler ve deneyimler, yapay zeka tarafından yönetilen bir hayatta azalabilir.

Yaratıcılığın Azalması

Kaynak:https://www.midjourney.com/showcase/top/

Yapay zeka, birçok görevi insanlar için daha hızlı ve verimli bir şekilde gerçekleştirebilir. Ancak, bu durum insanların yaratıcılığını olumsuz yönde etkileyebilir. Yapay zekaya aşırı bağımlılık, insanların kendi düşünce süreçlerini ve yaratıcı potansiyellerini geriletebilir. İnsanlar, yapay zekanın sağladığı hazır çözümlere fazlasıyla bel bağlayarak, kendi düşünme ve problem çözme yeteneklerini ihmal edebilir.

İnsan-Makine İlişkisinde Dengesizlik

Kaynak: ChatGPT

Yapay zeka teknolojileri, insan-makine ilişkisinde bir dengesizlik yaratabilir. İnsanlar, yapay zekanın yönettiği bir dünyada, teknolojiye aşırı bağımlı hale gelebilirler. İnsanlar arasındaki etkileşimler azalabilir, insanların birbirlerine olan bağları zayıflayabilir ve toplumsal dayanışma azalabilir. Ayrıca, yapay zeka sistemlerinin hataları veya yanlış yönlendirmeleri durumunda, insanların kontrolsüz bir şekilde zarar görebilme riski de vardır.

Yapay zekanın insan hayatını yönetmesi, birçok potansiyel sorunu beraberinde getirebilir. Özgürlük ve bağımsızlık kaybı, insan deneyiminde yoksunluk ve insan-makine ilişkisindeki dengesizlik gibi konular dikkate alınmalıdır. Yapay zeka teknolojileri, insanları desteklemek ve güçlendirmek için kullanılmalı, insanların kontrol ve karar alma yeteneklerini güçlendirmeyi amaçlamalıdır. İnsanın merkezde olduğu, insan odaklı bir yaklaşım benimsenmeli ve yapay zekanın insan hayatını tamamen yönetmesine izin verilmeden önce etik ve sosyal etkileri dikkatlice değerlendirilmelidir.

Aynur Uludoğan

UX Researcher

AR ve VR Dünyasında Kullanıcı Deneyimi Tasarımı

Artırılmış Gerçeklik (AR) ve Sanal Gerçeklik (VR), günümüzde hızla gelişen teknolojiler arasında öne çıkan ve kullanıcılara benzersiz deneyimler sunan önemli araçlardır. Bu teknolojiler, kullanıcıların ürünleri, hizmetleri veya ortamları daha etkileşimli bir şekilde deneyimlemelerini sağlar. AR, gerçek dünyayı sanal objeler veya bilgilerle birleştirerek kullanıcılara yeni bir katman sunarken; VR ise tamamen sanal bir dünya yaratır ve kullanıcıları o dünyanın bir parçası haline getirir. Günümüzde AR ve VR teknolojileri, eğlence, eğitim, sağlık, tasarım ve daha birçok sektörde kullanılmaktadır. Ancak, kullanıcıların bu deneyimleri benimsemesi ve etkili bir şekilde kullanabilmesi için iyi bir Kullanıcı Deneyimi (UX) büyük önem taşır. Bu blog yazısında, AR ve VR’da kullanıcı deneyimi tasarımının rolünü ve önemini ele alacak ve başarılı bir UX için alınması gereken önlemleri keşfedeceğiz.

Kaynak: https://miro.medium.com/v2/resize:fit:1400/format:webp/1*Vk6upIPl1jOPgZxjwwkPpQ.jpeg

AR ve VR deneyimlerinde kullanıcıların ilk etkileşimi, deneyimin nasıl başlayacağı ve kullanıcının nasıl yönlendirileceği son derece önemlidir. Bu sebeple iyi bir UX tasarımı, kullanıcılara kolay ve sezgisel bir şekilde etkileşim imkanı sunmalıdır. Kullanıcılar, uygulamayı başlattıklarında talimatlarla hızlı bir şekilde yönlendirilmeli, kontrol mekanizmalarını anlamalı ve deneyime kolaylıkla bağlanabilmelidir. Bu doğrultuda, AR ve VR deneyimlerinde kullanıcıların içeriklere kolaylıkla erişebilmesi için iyi bir hiyerarşi ve navigasyon tasarımı önemli bir rol oynar. Kullanıcı dostu menüler, butonlar sağlamak, kullanıcıların içeriğe erişimini kolaylaştırır ve deneyimi daha keyifli hale getirir. Grafiklerin kalitesi, etkileşimlerin doğallığı, seslerin gerçekçiliği gibi unsurlar da kullanıcının ilk deneyimini etkileyen faktörlerdir.

Kaynak: https://media.nngroup.com/media/editor/2022/11/01/amazon-effective-instructions1.png

Ayrıca, kullanıcıların içerikler arasında kolaylıkla gezinmelerini sağlamak ve geri bildirim mekanizmaları sunmak da önemlidir. Çünkü iyi bir UX için kullanıcılardan gelen geri bildirimler değerlendirilmeli ve deneyim sürekli olarak geliştirilmelidir. Kullanıcıların deneyimleriyle ilgili düşüncelerini paylaşmaları için geri bildirim mekanizmaları sunmak, kullanıcı odaklı bir yaklaşımı destekler ve deneyimi kullanıcıların ihtiyaçlarına uygun hale getirir.

AR ve VR, sadece görsel olarak değil, aynı zamanda işitsel ve dokunsal duyusal deneyimleri de etkileyen teknolojilerdir. Bu sebeple etkileşim tasarımı da, kullanıcıların sanal ortamla etkileşimde bulunmasını sağlayan önemli bir unsurdur. Kullanıcıların hareketleri, jestleri veya ses komutları gibi etkileşim yöntemleri, deneyimi zenginleştirir ve kullanıcılara daha gerçekçi bir deneyim yaşatır.

Bunun yanı sıra, AR ve VR deneyimlerinin en önemli hedeflerinden biri de, kullanıcıları gerçek dünyanın ötesinde farklı bir ortama taşımaktır. Bu nedenle, iyi bir tasarım, kullanıcılara gerçek dünyaya benzer bir deneyim sunmalı ve onları içine çekmelidir. Özellikle VR deneyimlerinde kullanıcıların hareketlerini doğru bir şekilde takip etmek ve gerçek zamanlı tepkiler sunmak önemlidir. Hareket takibi hataları, kullanıcının gerçeklik hissini kaybetmesine ve deneyimden kopmasına neden olabilir. Grafiklerin, seslerin ve etkileşimlerin gerçekçi ve inandırıcı olması, kullanıcıların deneyimini daha yoğun ve etkileyici hale getirir. Bunun yanı sıra, AR ve VR deneyimlerinin akıcı, duyarlı ve hızlı olması da kullanıcıların deneyimi tam anlamıyla yaşayabilmeleri için önemlidir. Kullanıcıların donma, takılma veya yavaşlık gibi performans sorunlarıyla karşılaşmadan deneyimi kesintisiz bir şekilde yaşamaları sağlanmalı. Çünkü performans sorunları, kullanıcı deneyimini olumsuz etkileyebilir ve kullanıcıların deneyimi tam olarak yaşamalarını engelleyebilir.

Kaynak: https://www.indiewire.com/wp-content/uploads/2021/08/vive.png?w=887&h=514&crop=1

Diğer yandan AR ve VR deneyimleri, kullanıcıların uzun süre boyunca bu teknolojilerle etkileşimde olabilecekleri bir şekilde tasarlanmalıdır. Uzun süreli kullanımda baş ağrısı, göz yorgunluğu, mide bulantısı gibi durumlar, kullanıcının deneyimini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu nedenle, ergonomik tasarım ve kullanım sürelerinin kontrolü gibi önlemler alınması, kullanıcılara düzenli aralıklarla mola verme fırsatı sunulması ve rahat bir deneyim sağlanması oldukça önemlidir.

AR ve VR teknolojileri, kullanıcıları farklı bir boyuta taşıyan etkileyici deneyimler sunar. Ancak bu deneyimlerin başarısı, kullanıcı deneyimi (UX) tasarımının kalitesine bağlıdır. Kullanıcı odaklı bir yaklaşım benimseyen ve kullanıcı ihtiyaçlarını karşılamak için etkileşimli, duyusal ve kullanıcı dostu bir tasarım sunan bir kullanıcı deneyimi tasarımı, AR ve VR deneyimlerini daha unutulmaz hale getirebilir.Ayrıca, kullanıcı geri bildirimlerine dayalı sürekli iyileştirme süreci, AR ve VR uygulamalarının kalitesini artırır ve kullanıcı memnuniyetini sağlar.

Büşra Karamıklı

Design Researcher

Spatial Computing’in Teknoloji ile Etkileşimi: Geleceğin Yeni Paradigması

İçinde yaşadığımız, çevremizle etkileşim kurduğumuz, aktif bir şekilde rol aldığımız dijital bir dünyada bulunduğumuzu hayal edelim… Apple, yeni ürünü Vision Pro ile bu hayali gerçek kılmaya çalışıyor. 

Spatial computing hayatımızda yeni bir terim olmasa da, Vision Pro’nun gelişi ile sınırlarımızı zorlayacak ancak bir o kadar da heyecan uyandıracak yeni bir döneme adım attığımızı söylemek yanlış olmaz. Bu yazımızda ise teknoloji ile etkileşimimizi  önemli ölçüde değiştirecek ve dönüştürecek olan  spatial computing’e dair bazı önemli noktalara değineceğiz.

Gerçeklik Deneyimi

Apple Vision Pro

Spatial computing, kullanıcıların gerçeklik algısını değiştirir ve genişletir. Geleneksel arayüzler yerine, kullanıcılar gerçek dünya ile sanal dünya arasında kesintisiz bir geçiş yapabilir. Sanal gerçeklik (VR), artırılmış gerçeklik (AR) veya karma gerçeklik (MR) gibi teknolojiler kullanılarak, kullanıcılar 3D ortamlara adım atabilir, sanal nesneleri gerçek dünyada görebilir ve etkileşime geçebilir. Böylece, teknolojiyle etkileşim daha gerçekçi ve duyusal hale gelir.

Etkileşim Yöntemleri

Spatial computing, farklı etkileşim yöntemlerini kullanıcıya sunar. Geleneksel olarak, kullanıcılar klavye, fare veya dokunmatik ekran gibi araçlarla teknolojiye etkileşimde bulunurken, spatial computing, daha doğal ve bedensel etkileşimler sunar. Örneğin, el hareketleri, jestler, sesli komutlar veya göz takibi gibi yöntemler kullanılarak kullanıcılar etkileşim kurabilir. Bu, teknolojiyle daha sezgisel bir şekilde etkileşim sağlar ve kullanıcı deneyimini geliştirir.

Çoklu Cihaz Etkileşimi

Spatial computing, farklı cihazlar arasında etkileşimi kolaylaştırır. Örneğin, bir kullanıcı sanal gerçeklik gözlüğü kullanırken, başka bir kullanıcı artırılmış gerçeklik gözlüğü kullanarak aynı ortamda etkileşimde bulunabilir. Bu, farklı spatial computing cihazları arasında senkronize bir deneyim sağlar. Kullanıcılar, çeşitli cihazlar arasında veri ve içerik paylaşabilir, etkileşimde bulunabilir ve işbirliği yapabilir. Bu da teknoloji ile etkileşimi daha zengin ve işlevsel hale getirir.

Çevresel Bilgi Algılama

Spatial computing, bilgisayarların çevrelerini algılayabilmelerini sağlar. Kullanıcıların etrafındaki nesnelerin konumunu, boyutunu ve hareketini algılayarak sanal nesnelerle etkileşim kurabilir. Bu, özellikle artırılmış gerçeklik uygulamalarında kullanıcıların gerçek dünya ile entegre bir deneyim yaşamasını sağlar. Örneğin, kullanıcılar artırılmış gerçeklik gözlüğü kullanarak bir mağazada gezinirken, çevredeki ürünlerin bilgilerini sanal olarak görüntüleyebilirler.

Yeni İş Modelleri

Gucci iOS app

Ikea Place App

Spatial computing, yeni iş modellerinin ortaya çıkmasına olanak tanır. Örneğin, perakende sektöründe, artırılmış gerçeklik ile kullanıcılar ürünleri sanal olarak deneyimleyebilir ve satın almadan önce gerçekçi bir önizleme elde edebilirler. Sanal toplantılar, eğitim ve eğlence gibi alanlarda da yeni iş modelleri ortaya çıkabilir. Spatial computing, mevcut iş modellerini yeniden şekillendirir ve daha önce mümkün olmayan deneyimler sunarak yeni fırsatlar yaratır.

Spatial computing, teknoloji ile etkileşimi temelde değiştiren ve geliştiren bir paradigma olarak ortaya çıkmaktadır. Kullanıcıların daha doğal, immersif ve etkileşimli deneyimler yaşamasına olanak tanır. Yeni etkileşim yöntemleri, çevresel bilgi algılama ve işbirliği fırsatları gibi unsurlar, teknolojiyle etkileşimi daha zengin ve işlevsel hale getirir. Spatial computing, gelecekteki teknoloji deneyimlerinin yeni bir dönemini temsil ediyor ve kullanıcıların dijital dünyayla daha derin bir şekilde etkileşim kurmalarını sağlıyor.

Aynur Uludoğan

Design Researcher

KULLANILABİLİRLİK ÖLÇÜMLEME ANKETLERİ

Kullanılabilirlik testi, kullanıcıların bir ürünün veya sistemin ne olduğunu, ne işe yaradığını anlayıp anlamadıklarını, o üründeki veya sistemdeki görevleri başarıyla yerine getirip getiremediklerini ve karşılaştıkları sorunları gözlemlemek için kullanılan bir yöntemdir. 

Ürünlerin/sistemlerin etkin ve verimli bir şekilde tüketildiğini ve kullanımını ölçümlemek, kullanıcıların ürünlerle ve servislerle olan etkileşimlerini gözlemlemek için kullanılabilirlik testleri yapılmaktadır. Doğru kullanıcılar ve doğru görevlerle ürünlerinizin veya sistemlerinizin güçlü ve zayıf yönlerine ilişkin çok sayıda niteliksel içgörü elde edebilirsiniz. Bu doğrultuda, bu içgörüleri tamamlamak, kullanıcı deneyimini ölçmek ve puanlamak için bir dizi anket geliştirilmiştir. Bu anketler zaman içerisinde ürünlerinizdeki gelişmeleri ölçmenizi, kullanıcılara sunduğunuz deneyimin iyi veya kötü olduğu noktaları gösteren farklı çıktılar elde etmenizi sağlar.

Kullanılabilirlik testlerinizin farklı aşamalarında kullanabildiğiniz bu anketleri temelde kullanılabilirlik testi esnasında uygulananlar ve kullanılabilirlik testi sonrasında uygulananlar olarak olarak 2’ye ayırabiliriz.

Kullanılabilirlik Testi Esnasında Uygulanan Ölçümleme Anketleri

Kullanılabilirlik testi esnasında, kullanıcılar bir görevi tamamladıktan sonra uygulanan, genel olarak en fazla 5 sorudan oluşan bu anketler, kullanıcıların bakış açısından görevi tamamlamanın zorluğu ve yaşattığı deneyim hakkında fikir vermektedir. Bu ölçümleme anketlerinin en bilinenleri altta açıklanmaktadır. 

– SEQ (Single Ease Question)

Soru/Madde sayısı : 1 soru

Neyi değerlendirir? : Görevin zorluğu, Kullanılabilirlik

Nasıl ölçümler? : Likert ölçeği (Çok zor (1) – Çok kolay (7))

Kullanılabilirlik testinde yer alan her bir görev (task) sonrası, görevi tamamlamanın zorluğunu değerlendirmek için kullanıcılara yöneltilen tek soruluk ankettir. Kullanıcılar bu soruyu 1’den 7’ye kadar derecelendirmektedir. Bir kullanıcı 5’ten düşük bir puan verdiğinde ise görevi neden zor bulduklarına yönelik kısa bir açıklama istenmektedir.

https://measuringu.com/single-question/

– ASQ (After Scenerio Questionnaire)

Soru/Madde sayısı : 3 madde

Neyi değerlendirir? : Göreve yönelik izlenimler, Kullanılabilirlik

Nasıl ölçümler? : Likert ölçeği (Kesinlikle katılmıyorum (1) – Kesinlikle katılıyorum (7)) – buna ek olarak ‘N/A’ seçeneği de sunulmaktadır.)

Kullanılabilirlik testinde yer alan her bir görev (task) sonunda sorulan 3 maddelik bir ankettir. Bu anket görevin tamamlanmasıyla ilgili kolaylık, harcanan zaman ve dokümantasyon algılarını değerlendirir.

https://garyperlman.com/quest/quest.cgi?form=ASQ

– SMEQ (Subjective Mental Effort)

Soru/Madde sayısı : 1 soru

Neyi değerlendirir? : Görev zorluğu, Kullanılabilirlik

Nasıl ölçümler? : Bir çizelge üzerinde 0-150 arası yapılan bir puanlama (0: Yapması hiç zor değil; 70: Yapması oldukça zor; 115: Yapması çok zor) 

SMEQ, kullanıcılara görevi gerçekleştirmenin zorluk derecesini 0-150 arasında puanlatan tek soruluk bir ankettir. Kullanıcıların görevi tamamlamak için harcadıkları algılanan zihinsel çabayı değerlendirmek için ölçeğin üzerinde bir değer belirlemeleri beklenmektedir.

https://uxpsychology.substack.com/p/standardized-usability-questionnaires-ccb

Kullanılabilirlik Testi Sonrası Uygulanan Ölçümleme Anketleri

Kullanılabilirlik testi sonrası kullanıcılara sorulan biçimlendirilmiş sorulardan oluşan bu anketler, kullanıcıların deneyimledikleri sistemin/ürünün genel kullanılabilirliği hakkındaki izlenimlerini ölçmemizi sağlar. Bu ölçümleme anketlerinin en bilinenleri altta açıklanmaktadır.

– SUS (System Usability Scale)

Soru/Madde sayısı : 10 madde

Neyi değerlendirir? : Memnuniyet, Sadakat

Nasıl ölçümler? : Likert ölçeği (kesinlikle katılmıyorum (1) – kesinlikle katılıyorum (5))

İlk olarak 1986 yılında VT100 Terminal (yeşil ekran) kullanılabilirlik testlerinin ardından “quick and dirty” olarak uygulanması planlanan kullanılabilirlik ölçümleme anketidir. Kullanıcıların “kesinlikle katılmıyorum” ile “kesinlikle katılıyorum” arasında bir ölçekte derecelendirmeleri gereken her biri 5 cevap hakkı olan 10 adet sorudan oluşur.

https://usabilitygeek.com/how-to-use-the-system-usability-scale-sus-to-evaluate-the-usability-of-your-website/

– QUIS (Questionnaire for Interface Satisfaction)

Soru/Madde sayısı : 27 madde

Neyi değerlendirir? : General, Screen, Terminology and System Information, Learning, System Capabilities, Usability, User Interface

Nasıl ölçümler? : Zıt anlamlı çiftlerden oluşan 9 puanlık bir ölçek (örneğin; faydasız(0) – tatmin edici (9))

QUIS, sistemlerle etkileşimi sonrasında kullanıcıların subjektif olarak bir arayüzün kullanılabilirliği ile ilgili olarak memnuniyetlerini ölçümleyen bir ankettir. General – Screen – Terminology and System Information – Learning – System Capabilities – Usability and User Interface gibi farklı başlıklardan oluşan 27 maddeden oluşur. 

https://garyperlman.com/quest/quest.cgi?form=QUIS

– SUMI (Software Usability Measurement Inventory)

Soru/Madde sayısı : 50 madde

Neyi değerlendirir? : Verimlilik (Effiency), Etki (Affect), Yardımseverlik (Helpfulness), Kontrol (Control), Öğrenilebilirlik (Learnability)

Nasıl ölçümler? : 3 seçenekli ölçek (Katılıyorum, Kararsızım, Katılmıyorum)

SUMI, Verimlilik (Effiency), Etki (Affect), Yardımseverlik (Helpfulness), Kontrol (Control) ve Öğrenilebilirlik (Learnability) olmak üzere 5 başlıktan oluşan 50 soruluk bir ankettir. Her bir madde 3 seçenek ile değerlendirilir; Katılıyorum – Kararsızım – Katılmıyorum. SUMI, yeni ürünleri değerlendirmek, ürünler arasında karşılaştırma yapmak ve gelecekte geliştirilecek özellikleri belirlemek için kullanılmaktadır.

https://sumi.uxp.ie/en/index.php

– SUPR-Q (Standardized Universal Percentile Rank Questionnaire)

Soru/Madde sayısı : 8 madde

Neyi değerlendirir? : Kullanılabilirlik (Usability), Güven (Trust), Sadakat (Loyalty) ve Görünüm (Appearance)

Nasıl ölçümler? : Likert ölçeği (Kesinlikle katılmıyorum (1) – Kesinlikle katılıyorum (5))

SUPR-Q, ürün performansını bütünsel olarak anlamaya ve ölçmeye yardımcı olan kullanılabilirlik ölçümleme anketidir. Kullanıcıların “kesinlikle katılmıyorum” ile “kesinlikle katılıyorum” arasında bir ölçekte derecelendirmeleri gereken her biri 5 cevap hakkı olan 8 adet sorudan oluşmaktadır. Bu teknik ile ürününüzün Kullanılabilirlik (Usability), Güven (Trust), Sadakat (Loyalty) ve Görünüm (Appearance) noktasında değerlendirmesini ölçümleyebilir, ürününüzü rakiplerinizle kıyaslamak için bu sonuçlardan yararlanabilirsiniz. 

SUPR-Q’nun son sorusu aynı zamanda NPS (Net Promoter Score) sorusudur. Müşteri veya kullanıcı sadakatini test etmekle de ilgileniyorsanız, bu sayede bir taşla iki kuş vurmuş oluyorsunuz.

Büşra Karamıklı

UX Researcher

Kaynak :

https://usabilitygeek.com/usability-metrics-a-guide-to-quantify-system-usability/

https://measuringu.com/task-based-metrics/

https://uxplanet.org/the-abcs-of-measuring-the-user-experience-of-your-product-or-service-f079d0676d5e

https://www.nngroup.com/articles/measuring-perceived-usability/

https://uxpsychology.substack.com/p/standardized-usability-questionnaires-ccb

7. UXistanbul Konferansından öne çıkanları, aklımızda kalanları 3rd Place ev sahipliğinde, ekipçe konuşacağız.

Bekleriz.

Birkaç hafta önce gerçekleştirdiğimiz 7. UXistanbul Konferansı epey keyifli ve besleyiciydi.

Explori 3rd Place ev sahipliğinde ekipçe bir araya gelip UXistanbul’dan Strateji, Araştırma, İnovasyon ve Tasarım konularındaki çıkarımlarımız üzerinden sohbet edeceğiz.

Katılmak isterseniz lütfen buyrun, bekleriz 🙂

Kimler olacak?

– Meltem Bayrak, Strategic Designer

– Ahmet Erşanlı, Lead UX Researcher

– Besim Kosova, Head of XD

– Örsan Berkay Tülüce, Lead Design Researcher

…ile diğer UXservices ve Explori ekip üyeleri

#Strateji #Araştırma #İnovasyon #Tasarım

11 Mayıs 2021, Salı
17:00 – 18:00

Eventbrite üzerinden ücretsiz kayıt olabilirsiniz.

https://www.eventbrite.com/e/uxtalks-uxistanbulun-ardndan-tickets-152334788453